Afvallen in de overgang: waarom het anders werkt en wat wél helpt

Fajah Lourens over afvallen in de overgang en liefde voor je lichaam

Je doet alles wat altijd werkte. Je let op wat je eet, je beweegt, je bent echt niet lui. En toch zit je broek strakker en zie je je buik veranderen. Afvallen in de overgang voelt voor veel vrouwen alsof hun lichaam ineens een andere taal spreekt. Een taal die niemand ze ooit heeft geleerd.

Ik herken dat gevoel van verwarring. Mijn eigen zoektocht begon toen ik dertig was. Mijn lijf veranderde en de diëten die ik kende, werkten ineens niet meer. Ik zat toen nog lang niet in de overgang, maar ik weet nog precies hoe frustrerend het is als je lichaam niet meer doet wat je gewend bent. Hoe snel je dan gaat denken dat het aan jou ligt.

Het ligt niet aan jou. Je lichaam is aan het veranderen. En dat vraagt om een andere aanpak dan minder eten en harder je best doen.

Fajah Lourens over afvallen in de overgang en liefde voor je lichaam

Waarom afvallen in de overgang anders werkt

In de overgang daalt je oestrogeen. Daardoor slaat je lichaam vet vaker op rond je buik in plaats van op je heupen en benen, en neemt je spiermassa makkelijker af. Groot onderzoek onder vrouwen in de overgang laat zien dat de vetmassa in deze fase sneller toeneemt en de spiermassa juist daalt (Greendale e.a., JCI Insight 2019).

Minder spieren betekent dat je lichaam in rust minder verbruikt. Dus eet je precies hetzelfde als vijf jaar geleden, dan kan de weegschaal toch omhoog kruipen. Dat is geen zwakte. Dat is biologie.

De overgang begint bij de meeste vrouwen ergens tussen hun 45e en 55e, en de jaren daarvoor (de perimenopauze) kunnen al flink voelbaar zijn. Opvliegers, slechter slapen, stemmingswisselingen, minder energie. Op Thuisarts lees je welke klachten erbij kunnen horen. Al die klachten hebben invloed op je gewicht, want wie slecht slaapt en moe is, heeft meer trek en minder zin om te bewegen.

Merk je al rond je veertigste dat je lijf anders reageert, nog voordat de overgang echt begint? Lees dan mijn blog over afvallen na je 40e: wat er verandert en wat wél werkt.

Ben je jonger dan 40 en heb je al overgangsklachten? Wat dan geldt en wanneer je naar de huisarts gaat, lees je in mijn blog over een vroege overgang.

Wil je meer weten over wat je hormonen allemaal doen? Lees dan ook mijn blog over de kracht van hormonen en de overgang: vloek of zege.

Wil je precies weten waar dat extra gewicht vandaan komt? Lees dan gewichtstoename in de overgang: waar komt het door? En in perimenopauze klachten zet ik alle klachten voor je op een rij.

Het zit niet alleen in je hormonen

Dit is het stuk waar de meeste afvaltips stoppen. En precies hier begint het voor mij.

Ik zie het dagelijks bij vrouwen. Het eten zelf is zelden het echte probleem. Het eetgedrag is een gevolg. Daaronder liggen triggers, oude pijn en patronen die je ooit hebben geholpen om te overleven. Die chips op de bank na een lange dag. Dat stuk chocola als je je niet gezien voelt. Dat is geen gebrek aan discipline. Dat is een deel van jou dat troost zoekt.

En de overgang raakt precies aan die oude plekken. Je lichaam verandert, je rol verandert misschien ook. Kinderen worden groot, je relatie verandert, je kijkt in de spiegel en herkent jezelf niet altijd meer. Dan komt die innerlijke stem: je bent te dik, je bent niet meer aantrekkelijk, je doet het niet goed genoeg. Vaak is dat een heel oude stem. Een stem die je als klein meisje al hoorde.

Dat innerlijke kind wil eigenlijk maar één ding: veilig zijn en erbij horen. Als jij jezelf afwijst omdat je lichaam verandert, voelt dat kleine meisje zich opnieuw afgewezen. En wat doet ze dan? Ze zoekt troost. Vaak in eten.

Zo ontstaat een cirkel. Je wijst jezelf af, je eet om dat gevoel niet te hoeven voelen, je wijst jezelf nog harder af. Geen dieet ter wereld doorbreekt die cirkel. Dat doe je door te kijken naar wat eronder zit.

Herken je dat eten soms voelt als iets waar je geen controle meer over hebt, of heb je veel last van somberheid of angst? Praat er dan ook over met je huisarts of een psycholoog. Daar is niets mis mee. Het is juist sterk.

Waarom minder eten en meer cardio je nu vaak tegenwerken

Als het niet lukt, is de eerste reflex vaak: nog minder eten en nog meer rennen. Begrijpelijk. Maar in de overgang werkt dat je vaak tegen.

Eet je structureel te weinig, dan heeft je lichaam te weinig bouwstoffen om spieren te behouden. En spieren heb je nu juist harder nodig dan ooit. Daar komt bij dat streng diëten stress geeft. Stress verhoogt cortisol, en een hoog cortisol hangt samen met meer vetopslag rond je buik. In mijn blog over buikvet door stress lees je daar meer over.

Ook eindeloos cardio is niet de oplossing. Het is fijn voor je hart en je hoofd, maar het bouwt weinig spieren op. Krachttraining doet dat wel. Daarom zie ik krachttraining in de overgang als een van de belangrijkste dingen die je voor jezelf kunt doen.

En dan is er het jojo-effect. Elk crashdieet dat je ooit hebt gedaan, heeft je lichaam geleerd dat er schaarste kan komen. Daarover schreef ik eerder in het eeuwige jojoën.

Wat wél helpt bij afvallen tijdens de overgang

Afvallen tijdens de overgang lukt het best met een holistische aanpak: voldoende eiwit, krachttraining, goed slapen, minder stress en aandacht voor het gedrag onder je eetpatroon. Niet harder, wel slimmer. En vooral liever.

Begin bij je bord. Je hoeft in de overgang niet ineens heel anders te eten, zegt ook het Voedingscentrum. Gezond en gevarieerd eten wordt wel belangrijker. Zorg dat er bij elke maaltijd eiwit op je bord ligt, eet veel groenten en vezels, en laat de ultrabewerkte snacks vaker staan. Niet omdat het niet mag. Maar omdat je lichaam er nu minder goed mee om kan.

Wil je precies weten wat je lijf in deze fase nodig heeft op je bord? Lees dan mijn blog over voeding in de overgang: wat heeft je lichaam nu écht nodig?

Train je spieren. Twee of drie keer per week krachttraining maakt echt verschil, ook als je nog nooit een gewicht hebt aangeraakt. Je hoeft geen bodybuilder te worden. Je wilt sterk zijn. Voor nu en voor later.

Hoe je daar rustig mee begint, lees je in mijn blog over krachttraining in de overgang: waarom sterk worden nu zo belangrijk is.

Bescherm je slaap. Slecht slapen maakt je hongeriger en minder geduldig met jezelf. Een vast ritme, een koele slaapkamer en je telefoon op tijd weg helpen al. Lees ook mijn blog over hoe slaap je huid en gewicht beïnvloedt.

Zijn de donkere maanden voor jou extra zwaar? In mijn blog over een winterdip in de overgang lees je wat er dan in je lijf gebeurt en hoe je zacht voor jezelf blijft.

Verlaag je stress. Wandelen in de natuur, ademen, mediteren, tijd met dieren. Ik zie bij mijn paarden hoe snel een lichaam ontspant als je echt in het moment bent. Ze voelen precies wat jij voelt. Dat werkt bij jou ook zo.

En kijk naar je triggers. Wanneer eet je terwijl je geen honger hebt? Wat voelde je vlak daarvoor? Schrijf het op, zonder oordeel. Daar zit de informatie die geen weegschaal je ooit gaat geven.

Wil je dieper in op buikvet in deze fase? Op Killerbody lees je hoe je buikvet in de overgang aanpakt zonder crashdieet.

Afvallen in de overgang begint bij hoe je naar jezelf kijkt

Ik zeg het vaak, en ik blijf het zeggen: er is niets mis met verbeteren, maar wél met jezelf afwijzen.

Je mag willen afvallen. Je mag sterker willen worden, strakker, fitter. Dat mag. Maar als je dat doet vanuit haat voor je lichaam, ga je het nooit volhouden. Dan blijft het vechten. En je lichaam is je vijand niet.

Je lichaam heeft je door zoveel heen gedragen. Door verdriet, door liefde, door kutmomenten en door de mooiste momenten van je leven. Het verandert nu, ja. Je bent zachter op sommige plekken. Je bent ook wijzer. Én kwetsbaar én krachtig. Die twee horen bij elkaar.

Toen ik in mijn twintiger jaren niet eens het strand op durfde omdat er putjes in mijn billen zaten, dacht ik dat ik pas gelukkig zou zijn als mijn lichaam anders was. Nu weet ik dat het andersom werkt. Pas als je jezelf niet meer afwijst, kun je echt veranderen.

Dus voel wat je voelt. De frustratie, het verdriet om je oude lijf, de angst om ouder te worden. Laat het er maar zijn. En kies dan, ieder moment opnieuw, voor zorg in plaats van straf.

Voel je je onzeker nu je lichaam verandert? Daarover schreef ik mijn blog zelfbeeld in de overgang: als je lichaam verandert en jij jezelf even kwijt bent.

Ben je al voorbij je laatste menstruatie? Wat er dan verandert in je lijf, en waarom dit ook je tweede lente kan zijn, lees je in mijn blog over het leven na de menopauze.

Waarom je het niet alleen hoeft te doen

Veel vrouwen die ik spreek, hebben al alles geprobeerd. Ze weten heus wat gezond is. Het weten is het probleem niet. Het doen, als het leven druk is, als je moe bent, als die oude stem weer begint, dat is het lastige deel.

Daarom werken we bij Killerbody met 1-op-1 coaching. Een coach die met je meekijkt naar voeding en training, met de Killerbody producten als basis, en die ook kijkt naar wat er onder je eetgedrag zit. Bij ons is er een coach gespecialiseerd in hormonen, cyclus, perimenopauze en menopauze. Want afvallen in de overgang is geen kwestie van een schema. Het is een kwestie van jezelf leren kennen.

Heb je veel last van overgangsklachten, ben je erg somber of maak je je zorgen over je gezondheid? Ga dan altijd eerst langs je huisarts. Coaching is een mooie aanvulling, geen vervanging van medische zorg.

Sta je in de drogist te twijfelen welk potje je nodig hebt? Lees dan eerst mijn blog over supplementen in de overgang: wat zegt onderzoek écht?

Dus ik ga je helpen. Niet met een crashdieet, maar met een aanpak die past bij jouw lichaam in deze fase. En bij jou als vrouw.

Wil je afvallen in de overgang zonder jezelf af te wijzen? Ontdek hier de Killerbody 1-op-1 coaching en zet de eerste stap. Niet morgen, maar nu.

Veelgestelde vragen over afvallen in de overgang

Waarom kom ik aan in de overgang terwijl ik niet meer eet?

Door de daling van oestrogeen verlies je makkelijker spiermassa en slaat je lichaam vet vaker op rond je buik. Je verbruikt daardoor in rust iets minder. Slechter slapen en meer stress maken het nog lastiger. Het ligt dus niet aan jou.

Is afvallen in de overgang moeilijker?

Voor veel vrouwen wel, omdat hormonen, slaap en spiermassa veranderen. Moeilijker is niet onmogelijk. Met voldoende eiwit, krachttraining, rust en aandacht voor je eetgedrag kan je lichaam weer in balans komen.

Wat is de beste sport om af te vallen in de overgang?

Krachttraining, omdat je daarmee je spieren behoudt en opbouwt. Combineer het met wandelen of iets anders waar je blij van wordt. De beste sport is uiteindelijk de sport die je volhoudt.

Wat heeft emotie-eten met de overgang te maken?

De overgang raakt vaak aan oude onzekerheid en zelfafwijzing. Eten kan dan voelen als troost. Kijk daarom niet alleen naar wat je eet, maar ook naar wat je voelt vlak voordat je eet. Heb je het gevoel dat eten je leven beheerst, zoek dan hulp bij je huisarts of een psycholoog.