Moe. Opgeblazen. Kort lontje. Je slaapt slecht, je weegt meer dan vroeger terwijl je niets anders doet, en ergens in je hoofd zegt een stem: dit ben ik niet. Grote kans dat je dan ooit de woorden hormonale disbalans hebt gegoogeld.
Ik snap dat zo goed. Toen ik 30 was, veranderde mijn lijf. De diëten die ik kende, werkten ineens niet meer. Ik zat nog niet eens in de perimenopauze. En toch voelde het alsof mijn lichaam een andere taal was gaan spreken.
Wat ik daarna heb geleerd, en wat ik nu dagelijks zie bij vrouwen, is dit: je hormonen zijn geen vijand. Ze zijn een boodschapper. De vraag is alleen of je durft te luisteren.

Wat is een hormonale disbalans?
Hormonale disbalans is geen officiële diagnose, maar een verzamelnaam voor klachten die ontstaan als hormonen zoals oestrogeen, progesteron, cortisol, insuline of schildklierhormoon anders werken dan je lichaam gewend is. Hormonen schommelen van nature, door je cyclus, je leeftijd, stress en slaap. Pas als die schommelingen klachten geven, spreken mensen van een disbalans.
Dat onderscheid vind ik belangrijk. Want als je alles wat je voelt meteen een disbalans noemt, ga je je lichaam zien als iets wat kapot is. En dat is het meestal niet. Het reageert. Op een levensfase, op wat je meemaakt, op hoe je met jezelf omgaat.
Over hoe hormonen en gewicht samenwerken, schreef ik uitgebreid in hormonen en afvallen. Hier wil ik het hebben over de signalen. En over wat er vaak onder zit.
Welke signalen kan je lichaam geven?
Veel genoemde signalen zijn vermoeidheid, slecht slapen, stemmingswisselingen, een onregelmatige cyclus, opvliegers, meer trek in zoet en gewichtstoename rond je buik. Die klachten kunnen veel oorzaken hebben, dus ze zeggen op zichzelf niet wat er aan de hand is.
Rond je 40e of later kan het om de overgang gaan. In de perimenopauze schommelen oestrogeen en progesteron flink. Thuisarts besteedt veel aandacht aan opvliegers, en ook slecht slapen en stemmingswisselingen hoor ik veel van vrouwen in die fase. Meer daarover lees je in perimenopauze klachten herkennen en in mijn blog over stemmingswisselingen in de overgang.
Maar ook jongere vrouwen kennen deze signalen. Door een drukke baan, kleine kinderen, weinig slaap of een lijf dat jarenlang op de rem van een streng dieet heeft gestaan.
Waarom raakt je hormoonhuishouding uit balans?
Naast leeftijd en de overgang spelen leefstijl en stress een grote rol. Slaap is daar een goed voorbeeld van. In een studie van Taheri en collega’s (2004) hadden mensen die kort sliepen meer van het hongerhormoon ghreline en minder van het verzadigingshormoon leptine. Weinig slaap kan dus letterlijk je trek veranderen.
En dan stress. Als je altijd aan staat, maakt je lijf meer cortisol aan. Dat is handig als je moet rennen, maar niet als het nooit meer uit gaat. In stress en afvallen leg ik uit waarom je lijf vasthoudt als jij alles vasthoudt.
Wat ik vaak zie: vrouwen die zichzelf jarenlang voorbij lopen. Die zorgen voor iedereen behalve voor zichzelf. Die hun lijf straffen met nóg minder eten en nóg harder sporten zodra de weegschaal tegenvalt. Dat is geen gebrek aan discipline. Dat is een overlevingsmechanisme. En je hormonen voelen dat.
Wat zit er onder een hormonale disbalans?
Als NLP-coach en coach met paarden kijk ik altijd naar wat er onder gedrag zit. En bij hormonale klachten zie ik vaak hetzelfde patroon. Niet de hormonen zelf zijn het begin, maar de manier waarop je met jezelf omgaat.
Je negeert je moeheid, want stoppen voelt als falen. Je eet niet als je honger hebt, maar als je je leeg voelt. Je zegt ja terwijl je nee bedoelt. Allemaal kleine vormen van zelfafwijzing. En je lichaam houdt de score bij.
Ik wil hier voorzichtig zijn. Je hormonen kunnen ook echt medisch uit balans zijn, bijvoorbeeld door je schildklier of een andere aandoening. Dat los je niet op met mindset. Maar bij veel vrouwen speelt beide. Het lijf én het gedrag. En als je alleen naar het lijf kijkt, blijf je pleisters plakken.
Wat kun je zelf doen?
Begin met luisteren in plaats van vechten. Slaap is je basis: probeer vaste tijden aan te houden en je telefoon eerder weg te leggen. Eet regelmatig en genoeg, met voldoende eiwit en groente, in plaats van jezelf uit te hongeren. Kracht opbouwen helpt je lijf ook, zeker na je 40e, zoals ik schreef in krachttraining in de overgang.
En geef jezelf rust. Echte rust. Niet scrollen op de bank, maar even niets. Ademen. Voelen wat je voelt. Dat mag. Ook als je lijf nu anders is dan je zou willen.
Heb je klachten die je dagelijks leven beïnvloeden, ben je vaak extreem moe, of maak je je zorgen over je cyclus of de overgang? Ga dan naar je huisarts. Die kan kijken wat er speelt en of bloedonderzoek nodig is. Een potje uit de drogist is geen vervanging van een goede diagnose.
Je lichaam is niet tegen je
Een hormonale disbalans voelt alsof je lijf je in de steek laat. Maar wat als het je probeert te beschermen? Wat als die moeheid zegt: stop even. Wat als die trek in zoet zegt: je hebt troost nodig. Wat als die kilo’s zeggen: je draagt te veel.
Ik heb geleerd om mijn lijf niet meer af te wijzen als het verandert. Er is niets mis met verbeteren, maar wél met jezelf afwijzen. Als je dat loslaat, komt er ruimte. Voor rust, voor andere keuzes en voor een lijf dat weer meewerkt.
Wil je weten hoe afvallen werkt in deze fase? Lees mijn pijlerblog afvallen in de overgang: waarom het anders werkt en wat wél helpt. Wie ik ben en waarom ik dit werk doe, lees je in mijn verhaal.
Dus ik ga je helpen.
Wil je samen kijken naar wat jouw lijf je vertelt, met voeding en beweging die bij jóu en je hormonen passen in plaats van een standaard dieet? Ontdek de Killerbody 1-op-1 coaching.
Veelgestelde vragen over hormonale disbalans
Hoe weet ik of ik een hormonale disbalans heb?
Dat kun je niet zelf vaststellen. Klachten als moeheid, slecht slapen of een onregelmatige cyclus kunnen veel oorzaken hebben. Je huisarts kan met je kijken wat er speelt en of onderzoek nodig is.
Kun je aankomen door een hormonale disbalans?
Hormonen spelen een rol bij je trek, je vetverdeling en je energie. Zeker in de overgang merken veel vrouwen dat hun gewicht anders reageert. Slaap, stress en hoe je eet en beweegt, tellen daarbij net zo goed mee.
Kan stress je hormonen beïnvloeden?
Ja. Bij langdurige stress maakt je lichaam meer cortisol aan, en dat kan je slaap, je trek en je energie beïnvloeden. Rust is dus geen luxe, maar onderdeel van je herstel.
Helpen supplementen bij een hormonale disbalans?
Een supplement lost de oorzaak niet op. Twijfel je of je iets tekortkomt, bespreek het dan met je huisarts. Wat onderzoek zegt over supplementen in de overgang, lees je in mijn blog over supplementen in de overgang.






