Weer die zak chips om tien uur ’s avonds. Weer ja zeggen terwijl je nee bedoelt. Weer een relatie met precies hetzelfde soort man. Weer op maandag beginnen, en op donderdag stoppen.
Je weet het. Je ziet het zelfs gebeuren. En toch doe je het weer.
Dat is geen gebrek aan wilskracht. Dat is een patroon. En patronen doorbreken lukt zelden door nog harder je best te doen. Het lukt pas als je snapt waarom je het doet.

Wat is een patroon eigenlijk?
Een patroon is gedrag, denken of voelen dat zich steeds herhaalt, vaak zonder dat je er bewust voor kiest. Het wordt in gang gezet door een prikkel: een situatie, een gevoel, een persoon. Je brein kiest dan de route die het kent, omdat die ooit werkte.
Onderzoek naar gewoontes laat zien hoe sterk dat is. Psychologen Wendy Wood en Dennis Rünger beschrijven dat gewoontes automatisch worden opgeroepen door de context waarin ze ontstonden, en dat goede voornemens daar vaak niet tegenop kunnen (Wood & Rünger, Annual Review of Psychology 2016). Je zit op de bank, het is avond, de tv staat aan: je hand gaat vanzelf naar de kast.
Over dat stuk, hoe je gewoontes verandert, schreef ik al in gewoontes doorbreken: waarom wilskracht niet genoeg is. Hier wil ik een laag dieper gaan. Want bij de patronen die je echt raken, zit er meer onder dan alleen een gewoonte.
Waarom val je steeds in hetzelfde patroon?
Omdat het je iets oplevert. Dat klinkt misschien gek, want het patroon maakt je ongelukkig. Maar ergens beschermt het je. Tegen een gevoel dat je niet wilt voelen. Tegen afwijzing. Tegen de leegte.
Dat leerde ik op de harde manier. Ik wilde altijd iedereen helpen. Ik nam mensen in huis die geen huis hadden, leende geld uit, verzon ongevraagd oplossingen voor de problemen van anderen. Het leek een mooie eigenschap. Maar via paardencoaching ontdekte ik wat erachter zat: ik vond mezelf niet goed genoeg. Ik had die schouderklopjes nodig. En zolang ik bezig was met andermans pijn, hoefde ik niet naar mijn eigen pijn te kijken.
Dat is het mechanisme achter zoveel patronen. Overeten, snoepen, pleasen, controleren, jezelf vergelijken. Het zijn gevolgen. Daaronder liggen triggers, oude pijn en overlevingsmechanismen die je ooit hard nodig had. Ik schreef erover in verandering vanuit acceptatie.
Wat zit er onder je patronen?
Als NLP-practitioner en coach met paarden kijk ik naar drie dingen die vaak onder een patroon liggen.
De trigger. Wat gebeurde er vlak voordat je in het oude gedrag schoot? Een opmerking, een blik, een stil huis, een volle agenda. De trigger is de deurbel. Het gedrag is wat je doet als je opendoet.
Het innerlijk kind. Veel patronen ontstaan vroeg. Een kind dat geen ruimte kreeg voor verdriet, leert zichzelf troosten met eten. Een kind dat alleen aandacht kreeg als het presteerde, wordt een vrouw die nooit genoeg doet. Dat kind zit er nog. En als het zich onveilig voelt, neemt het het stuur over.
Overdracht. Soms reageer je op iemand alsof het iemand uit je verleden is. Je partner zegt iets kleins en jij voelt je net zo afgewezen als vroeger. De reactie is groter dan de situatie, omdat er oude pijn wordt geraakt.
Herken je dit vooral in je eetgedrag? Lees dan ook mijn blog over eetbuien en emotie-eten. Specifiek over eten staat er ook een gastblog op mijn site over eetpatronen doorbreken.
Hoe begin je met patronen doorbreken?
Patronen doorbreken begint met zien zonder te oordelen. Pas als je een patroon herkent op het moment dat het gebeurt, ontstaat er ruimte voor een andere keuze. En die ruimte groeit naarmate je milder naar jezelf kijkt.
Stap één: vang het moment. Merk op wanneer je in het oude gedrag stapt. Niet om jezelf te veroordelen, maar om te leren. Schrijf het op: wat gebeurde er, wat voelde ik, wat deed ik?
Stap twee: stel jezelf de vraag die mijn leven veranderde. Wat levert dit gedrag me op? Rust? Troost? Erbij horen? Niet hoeven voelen? Het antwoord is vaak confronterend. En precies daar zit de sleutel.
Stap drie: voel wat er onder zit. Blijf even bij het gevoel dat je normaal wegeet, wegwerkt of wegscrolt. Dat is spannend. Dat mag. Het gevoel gaat voorbij, ook als je er niets mee doet.
Stap vier: kies één nieuw antwoord. Niet tien. Eén. Als je ’s avonds zin hebt in chips terwijl je eigenlijk eenzaam bent, kun je iemand bellen. Als je ja wilt zeggen uit angst, kun je zeggen dat je er even over nadenkt.
En stap vijf: wees mild als het niet lukt. Want dat gebeurt. Een patroon dat jaren oud is, verdwijnt niet in een week. Elke keer dat je het ziet, is al winst.
Waarom ik nog steeds leer
Toen ik mijn NLP-opleiding deed, merkte ik dat mijn helpen-patroon nog steeds in kleine vorm bestond. Ik loste geen zware problemen meer op voor anderen, maar in gesprekken droeg ik nog steeds oplossingen aan in plaats van vragen te stellen. Dat vond ik eerst confronterend. Nu vind ik het mooi. Het laat zien dat bewustwording geen eindpunt is, maar een weg.
Daarom werk ik ook met paarden. Een paard reageert op wie je op dat moment bent, niet op wie je probeert te zijn. Het spiegelt je patronen zonder oordeel. Meer daarover lees je in paardencoaching bij overgewicht.
Ik wil je één ding meegeven: je patronen zijn niet wie je bent. Ze zijn wat je ooit hebt geleerd om te overleven. En wat je hebt geleerd, kun je ook weer anders leren. Er is niets mis met verbeteren, maar wél met jezelf afwijzen.
Gaat je patroon over verslaving, ernstige eetproblemen of oude trauma’s die je dagelijks leven beheersen? Zoek dan professionele hulp bij je huisarts of een psycholoog. Coaching kan veel, maar is geen therapie.
Patronen hangen vaak samen met onzekerheid. In mijn pijlerblog over onzekerheid en zelfvertrouwen opbouwen lees je waar dat vandaan komt. Wie ik ben, lees je in mijn verhaal.
Dus ik ga je helpen.
Wil je samen ontdekken welk patroon jou steeds terugtrekt en wat eronder zit, met een plan dat bij jóu past? Bekijk de Killerbody 1-op-1 coaching.
Veelgestelde vragen over patronen doorbreken
Hoe lang duurt het om een patroon te doorbreken?
Dat verschilt per patroon en per persoon. Een gewoonte verander je vaak in weken tot maanden. Patronen die met oude pijn te maken hebben, vragen meer tijd en geduld met jezelf.
Waarom herhaal ik steeds dezelfde fouten?
Omdat het gedrag je ergens iets oplevert, zoals troost, veiligheid of niet hoeven voelen. Zolang dat onbewust blijft, kies je automatisch de bekende route.
Kan NLP helpen bij patronen doorbreken?
NLP geeft tools om je bewust te worden van je denken en gedrag. Ik gebruik het in mijn coaching als hulpmiddel. Bij ernstige klachten is professionele hulp van een huisarts of psycholoog belangrijk.
Wat is het verschil tussen een gewoonte en een patroon?
Een gewoonte is vooral automatisch gedrag dat door een situatie wordt opgeroepen. Een patroon gaat vaak dieper en hangt samen met gevoelens, overtuigingen en ervaringen van vroeger.






